Pijn en sociale media

Pijn en sociale media

28/07/2020

Pijn hoort bij het leven, iedereen krijgt er wel eens mee te maken. Maar bij sommige gaat de pijn niet meer weg. In België en Nederland kampt bijna 1 op 5 met chronische pijn. Het heeft de omvang van een epidemie. Voor velen is de pijn een kwelduivel en wordt het een dagelijkse strijd.

Topdokter Bart Morlion heeft zijn levenswerk gemaakt van de bestrijding van chronische pijn. In zijn boek gaat hij na hoe pijn werkt en pleit hij voor meer aandacht voor pijnbestrijding. Een van de aspecten die hierbij aan bod komen is de vraag:

‘Krijg je pijn van sociale media?’

Pijn in een virtuele wereld

Pijn is een biopsychosociaal fenomeen. De meeste aandacht gaat gewoonlijk naar de biomedische factoren terwijl de psychosociale dimensie van pijn nog altijd schromelijk onderschat wordt. En dat in een tijdperk waarin sociale media onze levens opslokken en de virtuele wereld onze werkelijkheid overspoelt. 

Op socialenetwerksites als Facebook, Instagram, WhatsApp, Snapchat, TikTok en Twitter creëren we een eigen profiel en treden we in contact met mensen die hetzelfde doen. Zo ontstaat een wijdvertakt web van connecties tussen familie, vrienden, kennissen, collega’s, fans en idolen, waarlangs 70 procent van alle internetgebruikers met elkaar communiceert. Maar vaak gaat er achter interacties die de geesten kunnen verlichten ook een donkere kant schuil. De laatste jaren richten steeds meer wetenschappers hun zoeklicht op cyberpesten, onrealistische vergelijkingen en ongelijke verhoudingen, de informatiestroom en hoe mensen daarin dreigen te verdrinken, narcisme en vervormde zelfbeelden. De thema’s zijn talrijk en urgent, maar al te vaak blijft de probleemstelling steken bij een interactie en wordt vergeten dat ook een niet-beantwoorde vraag een communicatieve daad kan zijn. De perceptie genegeerd te worden heeft gevolgen voor iemands welzijn. Het zijn ervaringen die fysiek en mentaal erg negatieve gevolgen kunnen hebben.

Onderzoek wijst uit dat ook dan hersengebieden worden geactiveerd die geassocieerd worden met lichamelijke pijn. Ze delen heel wat neurale en psychologische mechanismen. Laat er dus geen twijfel over bestaan: sociale pijn – die ontstaat wanneer er schade, of dreigende schade, wordt aangebracht aan het gevoel van verbinding of waardering – doet reëel veel zeer.

Chronische pijn en sociale media

Mensen met chronische pijn zitten doorgaans al minder goed in hun vel, vermijden gezelschap en beweging. Zo wordt dat computerscherm thuis vaak hun enige venster op de wereld, en zoeken ze op sociale media naar de verbinding en bevestiging die ze missen in hun werkelijke omgeving. Als ze vervolgens ook daar, in de vervormde spiegelpaleizen en echokamers van het internet, op een muur botsen, wordt de pijn alleen maar erger.

Chronische pijnpatiënten zijn ook extra gevoelig voor body shaming – iemand uitlachen vanwege zijn of haar gewicht of uiterlijk. Vooral vrouwen leggen zichzelf vaak onrealistische schoonheidsnormen op. En laat nu net veel meer vrouwen dan mannen lijden aan chronische aandoeningen zoals fibromyalgie en migraine. Het is een dodelijke neerwaartse spiraal: je vlucht weg uit een leven van vlees en bloed dat pijn doet naar een bovenmatig geïdealiseerd onlinebestaan, om daar opnieuw uitgespuwd te worden. Adding insult to injury.

Sociale media als partner in pijnbestrijding

Neen, het is niet allemaal kommer en kwel, sociale media kunnen ook werkelijk helpen in de strijd tegen chronische kwalen. Door erover te praten, verzacht je namelijk het leed – gedeelde smart is halve smart – en door te wijzen op alle risicofactoren kun je bovendien bijdragen aan preventie. Het internet is een gigantisch platform om ervaringen en ideeën uit te wisselen, op de grootst mogelijke schaal en tegen de kleinst mogelijke kostprijs.

Met simultane input uit alle windstreken kan het dus de perfecte brainstorm opleveren. En als zelfs New York slaapt – the city that never sleeps – dan draait de cyberwereld maar door. Het maakt dat je ’s avonds een vraag kunt posten om ’s ochtends al een antwoord te hebben.

Sociale media zijn meer dan Facebook, Twitter, Instagram, TikTok en YouTube. Het zijn ook de ontelbare internetfora, blogs en vlogs waar de ene zijn verhaal kwijt kan, een ander reageert en een derde anoniem meeleest. Mensen die fysiek geïsoleerd zijn, vinden daar lotgenoten, voelen zich opgenomen in een virtuele groep en staan niet langer alleen. Dat soort peer-to-peer communicatie geeft emotionele steun en kracht, zeker ook aan chronische pijnlijders. Het kan een opstap zijn naar hernieuwde moed en, op langere termijn, naar een herintegratie in de eigen omgeving en daarna in de feitelijke samenleving.

Zo analyseerden onderzoekers aan de Virginia Commonwealth Universiteit 502 berichten over chronische pijn op Pinterest. Ze kwamen tot de conclusie dat het mensen helpt om met hun pijn om te gaan. Door tips te delen voor een betere verzorging en efficiënter pijnmanagement, door zo anderen te ondersteunen, verlichten ze hun eigen lijden. Alleen al het hart eens te kunnen luchten en het gevoel krijgen serieus genomen te worden, dat kan wonderen verrichten.

Samenvattend, sociale media kunnen best ook asociaal zijn. In relatie tot pijn kunnen ze zowel een vloek als een zegen betekenen.

Pijn

Beter leren leven met pijn

Bart Morlion

Iedereen krijgt in het leven te maken met pijn. Soms wordt acuut chronisch, en gaat de pijn niet meer weg. Wereldwijd kampt 1 op de 5 mensen met chronische pijn. In België is dat bijna 1 op de 4. Het is een dagelijkse strijd, maar met een gemeenschappelijk front. Niemand staat alleen.

Topdokter Bart Morlion heeft zijn levenswerk gemaakt van de bestrijding van chronische pijn. De professor is een wereldexpert die expertise koppelt aan empathie, kritische zin aan een constructieve visie. Hij verbloemt nooit en spreekt niet in raadsels.

Zo ook niet in dit boek. Hij haalt kennis uit oost en west, combineert studies met eigen ervaring, gaat voorbij prikken en pillen, neemt het gezondheidsbeleid op de korrel, pleit voor meer aandacht voor pijnbestrijding.

Pijn - Topdokter Bart Morlion over pijn en pijnbeheersing